Wandelroute ‘De Twee Schansen

Lengte van de wandeling;  5,5 kilometer

Benodigde tijd;  ± anderhalf uur

De route is bewegwijzerd met gele paaltjes.

  •  U verlaat de met koper beslagen deur van Jachtslot de Mookerheide en gaat links af;
  • Vervolgens gaat u naar meteen weer naar links, het parkeerterrein aan de achterzijde van Jachtslot de Mookerheide;
  • U wandelt rechtdoor het bos in over het brede pad;
  • Volg hierna de gele paaltjes.

Het Jachtslot ‘de Mookerheide’ werd tussen 1902 en 1905 in opdracht van Jan Jacob Luden uit Heumen gebouwd door het Nijmeegse aannemersbedrijf S. Grandjean Perinod Comtesse. Het ontwerp was van de architecten Oscar en Henri Leeuw, eveneens afkomstig uit Nijmegen. Toen met de bouw van het jachtslot werd begonnen bestond het gelijknamige landgoed nog voor een groot deel uit heidegebied.

Tegen het einde van de 19e eeuw is een begin gemaakt met de aanplant van bomen. In de 20e eeuw is het terrein verder ingericht als tuin en parkbos en als loof- en naaldhoutbos. Luden situeerde zijn slot op het hoogste punt van het landgoed, zodat hij vanuit de torenkamer met koperen dak letterlijk kon neerkijken op het landgoed ‘Bergzicht’ van zijn aartsvijand, de Heumense burgermeester Albert van den Broek. Ruim 100 jaar later heeft men vanuit de torenkamer nog altijd een fraai uitzicht over drie provincies.

Vanaf het Jachtslot wandelt u naar het heidegebied ‘De Heumense Schans’, genoemd naar het aarden verdedigings- of vestingwerk dat hier ligt. Deze schans – ook wel ‘Sterreschans’ genaamd – heeft de vorm van een vijfpuntige ster. Een dergelijke vorm is opmerkelijk, omdat uit praktische overwegingen doorgaans de voorkeur werd gegeven aan het aanleggen van een vier-, zes- of achthoekige schans. Vermoedelijk is de schans in de 2e helft van de 17e eeuw opgeworpen door Staatse troepen ten tijde van stadhouder Willem III, en wel rond 1686. De doorsnede van de schans bedraagt ruim 50 meter en ligt ruim 40 meter boven de NAP. De heide op en rond de schans wordt ‘onderhouden’ door runderen en Drentse heideschapen.

In het midden van de schans staat een gedenksteen die herinnert aan W.A.M. Westerouen van Meeteren, directeur van de ANWB en naamgever van de stichting die dit natuurgebied aan de Vereniging Natuurmonumenten heeft geschonken.

Na de schans via de trappen en het klaphek verlaten te hebben passeert u een grote, dicht begroeide kuil. Deze is in de zeventiger jaren van de vorige eeuw gegraven met als doel hier huisvuil uit de gemeente Nijmegen te storten. Vele protesten hiertegen hebben dit weten te voorkomen en nu is de kuil eigendom van de Vereniging Natuurmonumenten.

De gele paaltjes leiden u verder door een gevarieerd loof- en naaldhoutbos. U ziet hier vooral zomereiken en grove dennen, maar ook boomsoorten als douglas, lariks, fijnspar, berk, beuk en wintereik komen voor. Begin vorige eeuw was dit nog geen bos maar, net als een groot deel van het aangrenzende landgoed, een uitgestrekt heideterrein. Na de ontginning hiervan werden er omstreeks 1920 vooral grove dennen geplant, een boomsoort die goed kon worden gebruikt voor de mijnbouw.

In dit bosgebied ligt het tweede aarden vestingwerk waarnaar deze wandelroute is vernoemd, namelijk de Mookerschans. Zij is net als de noordelijker gelegen Heumense Schans een rijksmonument, maar ziet er anders uit. Deze schans is uitgevoerd als een vierkant, met aan de noordzijde hele bastions en aan de zuidzijde halve bastions. Evenals de Heumense Schans is dit verdedigingswerk vermoedelijk ten tijde van stadhouder Willem III in 1686 door Staatse troepen aangelegd. De afmetingen van de schans bedragen ongeveer 70 x 70 meter en zij ligt ook op zo’n 40 meter boven NAP.

Vanaf de uitzichtpost bij de schans kijkt u over de Maas richting Cuijk en over het Maas-Waalkanaal richting Grave.

Het huidige landgoed ‘De Mookerheide’ en de aangrenzende bos- en natuurgebieden waren nog maar enkele eeuwen geleden één grote heidevlakte. Ten tijde van de Slag op de Mookerheide op 14 april in 1574 strekte dit gebied zich zelfs uit van Plasmolen tot aan de stad Nijmegen. Bebossing, ontginning tot bouwland en woningbouw hebben ertoe geleid dat de oorspronkelijke Mookerheide versnipperd is geraakt.